آنچه در پی می آید روایت "محمد رضا پهلوی" از واقعه ی شورش برخی ازمردم قم* در ۱۹ دی ماه ۱۳۵۶است.

"شنیده ام سردسته های آشوبگران، نعش کسانی را که به مرگ طبیعی مرده بودند، در گورستان به دوش می گرفتند و در شهر به حرکت در آورده فریاد می زدند " این هم یکی دیگر از قربانیان رژیم. این هم یکی دیگر از جنایات ساواک". زشت تر از این کاری در تصور نمی گنجد ولی از قرار معلوم، بدن مجروحان فرضی را با مرکورکروم آغشته می کردند تا عکاسان خبرنگار فاقد اصول اخلاقی بتوانند عکس های موثرتری بگیرند"

* شورشی که در واکنش به چا پ مقاله ای با نام "ایران و استعمار سرخ و سیاه" ( روزنامه ی اطلاعات، ۱۷دی ماه ۱۳۵۶) رخ داد. در این مقاله که با نام ظاهرا مستعار "احمد رشیدی مطلق" به چاپ رسید، ادعاهایی در مورد "آیت الله خمینی" مطرح شد که طرفداران وی آن را توهین آمیز یافتند.

منبع: پهلوی، محمدرضا،پاسخ به تاریخ، ترجمه ی حسین ابوترابیان، زریاب  ۱۳۸۵، ص ۳۳۱

فقراتی که در پی می آید، نمونه هایی از سانسور کتاب در سال 75 است. ممیزان وزارت ارشاد خواستار حذف یا اصلاح جملات یا فصولی از برخی کتاب ها شده اند و انتشار آنها را به اعمال این تغییرات مشروط کرده اند. در مواردی نیز حکم به غیر قابل انتشار بودن کتاب داده اند. شماره هایی که در انتهای هر فقره می آید، مربوط به صفحات منبعی است که مشخصات آن در انتهای مطلب آمده است.

* گذری تا مسلخ. تبریزیان

علت غیر مجاز بودن: "چون محور اصلی داستان پدر و مادر که هردو معلم هستند و مادر دیندار و با نماز و پدر بی نماز و این این امر باعث بد آموزی شده، لذا در جوانان و خوانندگان انحراف دینی و اخلاقی ایجاد می کند."  (136)

 

* شکست ثانیه ها. حمیده صداقت.

بررس ضمن اشاره به مضمون داستان اظهار داشته: " نویسندگان این قبیل رمان هایی که حاوی مسایل منکراتی است، ممکن است خود نیز مساله داشته باشند. پیگرد این قبیل افراد و تحقیق در منش و رفتار آنها نیز مناسب می باشد."   (122)

 

* فقدان(مجموعه شعر). لرستانی

با این استدلال که چون "شعر نیست بلکه معر است" غیر مجاز دانسته شده است.   (219)

 

* داستان های پنج شنبه. نویسندگان نو قلم

"گر زمانه نسازد تو با زمانه بساز" (بررس: توصیف بد زمانه)   (138)

 

* نیم نگاهی دیگر.

با این استدلال غیر مجاز شناخته شده است: "این کتاب در مجموع با این ایده که خانقاه و مسجد و درویش رو حانیت است به نگارش در آمده و با توجه به خلاصه بودن آن قابل استفاده برای عموم و نظر به اینکه در نتیجه گیری داستان، قهرمان آن با رجوع به خانقاه به حقیقت میرسد، غیر قابل انتشار است"   (141)

 

* ماجراهای پهلوان وانیا. اوتفرید پروسیلر

"روزی روزگاری در سرزمین مقدس روسیه،دهقانی زندگی میکرد" (بررس: تبلیغ برای کشور روسیه)

"سازهای موزیک نظامی ترک ها، جرنگ جرنگ می کردند و صدای زنگ در می آوردند" (بررس: تبلیغ برای ترک ها و حذف)   (165)

 

* اسرار شرق. تایم بوکز

در این کتاب، تصاویر مربوط به ریاضت کشی های شرقیان، حذف شده است. بررس معتقد است، این تصاویر به اعمال ریاضت کسی واقعیت می بخشد.   (183)

 

*کلیات میرزاده عشقی

حذف عکس ادیب برومند، به دلیل داشتن کراوات   (206)

 

*  فروغ فرخزاد. جلالی

بررس خواستار حذف  "شرح احمد شاملو که فروغ را شاعر زمینی میداند که بیشترین اهمت را به زندگی روزمره میدهد و اهمیتی برای معنویت قایل نیست" شده است.  (236)

 

*  منتخب الاشعار. فرقان پرست

بررس: "کتاب معجونی است از انواع و اقسام شعر ها و نوشته از هزل و هجو گرفته تا مدح علی و هدف خاصی نداشته است.به همین خاطر قابل انتشار نسیت."   (246)

 

* زندگی نامه ی رجال و مشاهیر ایران. حسن مرسلوند

بررس خواستار حذف این موارد شده است: روابط خصوصی شیخ عبدالکریم [حائری] با سردار سپه و درگیری های مراجع. متن تلگراف شیخ عبدالکریم و سید ابوالحسن اصفهانی به سردار سپه و پاسخ رضاشاه. بررس دلیل این حذف ها را "مخالفت کنونی نظام با رضاشاه و مغایرت مطالب" فوق با این امر ذکر کرده است.   (307)

 

* شمیران یا باغهای گم شده. کریستف لودو

"در همان سال که رضاشاه به ناچار وطن را ترک گفت" (بررس: "خیلی احساسی است" و باید حذف و اصلاح شود.  (331)

 

* سالهای نهضت. حسین مکی

"دعوا سر لحاف ملا بود" (بررس: ضرب المثل خلاف ادب و مشکوک)   (333)

 

* کوچ نشینان لرستان

بررس خواستار تبدیل عبارت "انقلاب سفید" به "انقلاب به اصطلاح سفید" شده است.   (338)

 

 * شیوه های خشونت آدولف هیتلر. جواد  آقایانس

"شش میلیون یهودی را در کوره های آدم سوزی سوزاندند. تنها به دستور آدولف هیتلر" (بررس: آمار جعلی)  (356)

 

* پیشرفت جامعه بدون شرکت زنان. ساکت

از دلایل غیر مجاز بودن: "عدم معرفی زنان برجسته ی مسلمان"

از موارد ممیزی: "امپریالیسم غارتگر انگلیس" (بررس: لحن ادبیات مارکسیستی)    (484)

 

* مشروعیت دینی دولت و اقتدار سیاسی.

دلیل غیر مجاز بودن: "کتاب چون از روش دکتر سروش استفاده میکند و سعی آن تئوریزه کردن نظریات مخالفین نظام است"   (496)

 

* جهان بعد. مونتگمری

ازدلایل غیر مجاز بودن: "تعریف و تمجید از رییس جمهورهای آمریکا"   (496)

 

* وار ث حافظه ی ازلی و ابدی. قاسم پور

ازدلایل غیر مجاز بودن: "روح اغلاق و پیچیده گویی حاکم است که معنی آن را خواننده  درک نمی کند...جملات بسیار طولانی که فهم آن را دشوار می کند و استفاده از کلمات در غیر جای خود.."   (504)

 

* رجعت. مجلسی

"شیخ بزرگوار کشّی...در رشته های گوناگون علوم از جمله فقه، حدیث، طب، نجوم و قیافه شناسی دارای اطلاعات وسیع..." (بررس: علم قیافه شناسی مطرود است)   (505)

 

 

* نت زندگی.

از دلایل غیر مجاز بودن " ضعف در اصول نگارش و ارتباط دادن بخشهای مختلف داستان" ذکر شده است.  (120)

 

* تندیس زندگی. انیسه تاجیک

از جمله دلایل غیر مجاز بودن: "قدیمی بودن سوژه و تکراری بودن آن"، "پول را حلال مشکلات معرفی کردن". یکی از ایرادها هم "استدلال غیر قابل قبول از نظر عقلی" در گفت و گویی است که بین دختر و پسر انجام شده است: "من عاشق زیبایی و متانت شما شدم،اگر با من ازدواج نکنی خودم را میکشم"  (121)

 

* سلامتی و شادابی. . منوچهر صیونیت

بررس: "آمار نقل شده از جامعه ی آمریکا در خصوص سکته ی قلبی به خاطر میزان کلسترول، تغییر یابد و از منبع دیگری نقل شود"   (556)

 

 

منبع: رجب زاده، احمد، ممیزی کتاب (پژوهشی در 1400 سند ممیزی کتاب در سال 1375)، تهران، کویر 1381

  فقراتی که در پی می آید، نمونه هایی از سانسور کتاب در سال 75 است. ممیزان وزارت ارشاد خواستار حذف یا اصلاح جملات یا فصولی از برخی کتاب ها شده اند و انتشار آنها را به اعمال این تغییرات مشروط کرده اند. در مواردی نیز حکم به غیر قابل انتشار بودن کتاب داده اند. شماره هایی که در انتهای هر فقره می آید، مربوط به صفحات منبعی است که مشخصات آن در انتهای مطلب آمده است.

* پنجاه سال تاریخ ایران در دوره ی ناصری. خانبابا بیانی

یکی از موارد حذف، مهر صدر اعظم با عنوان غلام امام رضا است. دلیل ممیز برای حذف:"صدر اعظم شخصی موذی و چاپلوس بوده برای به دست آوردن قدرت و ثروت چاپلوسی کرده است". (328)

 

* آذربایجان در قلمرو اسلام. ابولفضل نبئی

بررس: "حذف واژه ی "سید" از نام کسروی"  (337)

 

* نوزاد تا سه ماهگی. بهزاد سیف

"دانشمندان روانشناس دانشگاه کلیولند در آمریکا" (بررس: کلمه ی "آمریکا" حذف شود)

بررس: "نظریه ی زیگموند فروید درمورد لیبیدو و ادیپ در نوزاد و کودک حذف شود"  (552)

 

* مبانی جامعه شناسی. خیر خشت

- "اگر مردی درمورد تساوی حقوق زن با مرد مورد پرسش قرار بگیرد، مسلما پاسخی که خواهد داد، بر حسب آن که پرسش کننده مرد باشد یا زن، متفاوت خواهد بود. همچنین پاسخ او بر حسب اینکه همسرش در مصاحبه حضور داشته باشد یا نداشته باشد، فرق خواهد کرد." (بررس: عقیده ی نادرست)

- "دانش پژوه به عنوان یک فرد از نظر اخلاقی بی طرف نیست، اما نباید اجازه دهد ارزش های شخصی او، نحوه ی طراحی و رفتار تحقیقاتی اش را تحت تاثیر قرار دهد" (بررس: نظر نادرست)  (458)

 

* سفرنامه ی مارکوپولو. رومانو

- "اگر زمامی قوای دشمن در مرزها دیده شو، دمردم اینجا با زن و بچه و حیوانات خود از طریق شنزارها می گریزند" (بررس: ترسو و بزدل خواندن مسلمین چارچاه)  (354)

 

* فوزیه ملکه ی غمگین.

از موارد ممیزی، حضور دکتر سید حسن امامی، امام جمعه ی تهران در مراسم عروسی است که ممیز خواستار حذف آن شده است. (334)

 

* اطلاعات عمومی. عبد الحسین سعیدیان

بررس خواستار اضافه شدن این مطلب به زندگی نامه ی "غلامحسین ساعدی" شده است که "ایشان به دلیل استفاده ی فراوان از مشروب مرد"  (560)

 

* کمال الملک هنرمند همیشه زنده. باقرزاده

- "ساختن تصاویر روزنامه ی شرف را به توصیه ی کمال الملک به نقاشی میرزا موسی نام محول کردند...این نقاش عموی پدر مرتضی ممیز است" (بررس: چون ترویج امثال ممیز است لزومی ندارد که باشد)  (526)

- "مستشاران آمریکایی برای مالیه آمدند. چون آنها مقید به امر قانون و ترتیبات اداری بودند، میانه گیری و ماست مالی سرشان نمیشد" (ترویج بیگانه پرستی است)  (527)

 

* زاد آخرت. امام محمد غزالی

از دلایل غیر مجاز بودن: "تقدیم کتاب به آقای نوربخش، رییس دراویش بیدخت گناباد که تبلیغ و احترام به وی بوده است"  (510)

 

* خلاصه ی ادیان. محمد جواد مشکور

"عیسی مسیح مانند موسی قانون و شریعتی نیاورد" (بررس: به "آورد" تبدیل شود)

"در تورات آمده، هرکه بر رخسار راست تو سیلی زد، دیگری را نیز به سوی او بگردان" (بررس: آن طرف صورت را نیز بیاور با تعالیم وحی در تضاد است)  (513)

 

* تفسیر سوره ی اسرا. محمد علی صالح غفاری

"اشیایی که با این کیفیت در یکدیگر ادغام هستند، میگوییم در ماورء وجودی یکدیگر هستند. در عین حا که در یک جا هستند، جا به جا هستند" (بررس: یک شئ نمی تواند هم در یک جا باشد هم جا به جا باشد"  (501)

 

* انسان و سوسیالیسم در کوبا. چه گوارا

بررس خواستار حذف نقل قولی از "ماندلا" در خصوص فعالیت های چه گوارا و اثر آن بر مبارزات مردم آفریقا شده است.  (460)

 

* جامعه شناسی سیاسی. حسین بشیریه

- "در حالی که بورژوازی فرانسه، از طریق عظیم ترین انقلابی که تاکنون تاریخ به خود دیده است.." (بررس خواستار اصلاح این جمله شده است. با این استدلال که "انقلاب اسلامی، عظیم ترین انقلابهاست" )  (456)

 

* دانشمند و سیاست مدار. ماکس وبر

بررس: "بدون نقد اگر کتاب چاپ شود، برای دانشجویان مسموم و مهلک است"  (457)

 

* آخرین ملکه. بهرام افراسیابی

"ویژگی عمده ی رضاشاه نظم و وقت شناسی او بود…تریاک کشیدن او از همان اندازه ای که خودش می دانست و زیاد هم نبود تجاوز نمی کرد" (بررس: حذف واژه ی تجاوز) (335)

 

* ادبیات محلی جهانگیریه. علی اکبر بسنگی

از دلایل حذف بعضی از اشعار:"عاشقانه بودن و کلمات زشت، ناپسند و ناصحیح لب لعل،ای دلبر شیرین شخن"،"وصف جمال و زیبایی یار بدون رودر بایستی" (253)

 

* خاطرات سیاسی. ایرج اسکندری

"چهره ی 53 نفر، چه مثبت و منفی نشان دهم" (بررس: حذف کلمه ی مثبت از جمله) (292)

 

* خانه (مجموعه شعر). مهدی اخوان لنگرودی

بررس: "از آنجا که اکثر قریب به اتفاق اشعار در خصوص دوری از وطن و یاد خانه (میهن) سروده شده، دارای بار منفی سیاسی است که باید حذف شود. (222)

 

* چهل سال شاعری. مشیری

در یک مورد بررس خواستار اعراب گذاری "کون و مکان" در این مصرع از شعر حافظ شده است: "کز سر خواجگی کون و مکان برخیزد" (213)

 

* تپش عشق. دانیل استیل (مشروط)

"همه ی فکرش این بود که حامله است یا نه" (بررس: غیر اخلاقی)  (174)

 

* بازاندیشی زبان فارسی. داریوش آشوری

"در شعر شاعران بزرگ این روزگار، شاملو و اخوان" (بررس: اشاره به احمد شاملو ومهدی اخوان ثالث)   (233)

    ادامه دارد...

منبع: رجب زاده، احمد، ممیزی کتاب (پژوهشی در 1400 سند ممیزی کتاب در سال 1375)، تهران، کویر 1381

فقراتی که در پی می آید، نمونه هایی از سانسور کتاب در سال 1375 است. ممیزان وزارت ارشاد خواستار حذف یا اصلاح جملات یا فصولی از برخی کتاب ها شده اند و انتشار آنها را به اعمال این تغییرات مشروط کرده اند. در مواردی نیز حکم به غیر قابل انتشار بودن کتاب کرده اند. شماره هایی که در انتهای هر فقره می آید، مربوط به منبعی است که مشخصاتش در انتهای مطلب آمده است.

* ضرب المثل های مشهور ایران. آذرلی

- "ماست نیست که انگشتش بزنند"  (بررس: اشاره به جمله و فعل انگشت کردن)

- "نفاق بینداز و فتح کن"  (بررس: تبلیغ عقیده ی استعمارگران)  (473)

 

* آثار شهرهای باستانی سواحل و جزایر خلیج فارس. احمد اقتداری

"عرض مسجد 28 فیت و طل 42 فیت بود" (بررس: استفاده از واحد فوت انگلیسی به جای متر در تو صیف مسجد)  (340)

 

* سیستان نامه. ایرج افشار

- بررس: استفاده از واژه ی مرحوم برای فردی زردشتی (پورداود) که به ترویج اندیشه ی زردشتی می اندیشیده است.  (336)

- "آدمیت، فریدون ، 449" ( بررس: نام فریدون آدمیت حذف شود در ارجاع)  (337)

 

* سفر شرق. هرمان هسه

در این کتاب "هسه"، معشوقی دارد به نام فاطمه. بررس گفته چون نام فاطمه مقد س است، نام معشوق "هسه" باید عوض شود. (183)

 

* خاطرات یک پزشک.

"به حکم اجبار دریچه ی خوکی را که از انعطاف پذیری زیادتری برخوردار بود در قلب شما کار گذاشتیم" (بررس: حذف عبارت)  (257)

 

* تاریخ شهر مشهد از آغاز تا مشروطه. محمد سیدی

"اما دریغ که چنین شهری(شهر مشهد مقدس) با آن همه آرامش نسبی، متاسفانه مردمان بزرگی را نپرورانده" (بررس: اگر فقط مشهد مقدس شخصیتی همچون مقام معظم رهبری را پرورده باشد برای کل تاریخش کافی است / حذف)  (342)

 

* ادب و هنر بیگانه

بررس خواستار حذف "عکس نیمه عریان مهاتما گاندی" شده است.  (258)

 

* تعلیم الاسلام. مفتی کفایت الله:

این "کتاب پیرامون مسائل، احکام و عقاید اسلامی اهل سنت می باشد. از آنجا که ممکن است به نوعی تبلیغ این مذهب بین جوانان شیعی مذهب بشود" غیر مجاز تشخیص داده شده است.  (509)

 

* قصه های عامیانه ی مردم ایران. سلیمی

"چند روز بعد توی کوچه دختر را جلوی مردم گرفت و ماچ کرد" (بررس: بهتر است نوشته شود: توی کوچه جلوی مردم به دختر ناسزا گفت) (477)

 

* گنج شایگان. محمد علی جمال زاده

بررس خواستار حذف این جمله شده: "کارخانه ی آبجوسازی در طهران در حدود سال فوق [تاسیس شد]." (288)

 

 * شیوه های سخنرانی آدولف هیتلر. آقایانس جواد

"خصوصیات توده: تلقن پذیری، تحریک پذیری و پرخاشگری و اطاعت کردن" (بررس: توهین به مردم و القاء دیدگاهی تیره درباره ی مردم)  (363)

 

* دایره المعارف مشاهیر جهان. سروش قر بانی

به نظر بررس، در این کتاب شخصیت "یاسر عرفات" به خوبی معرفی نشده است "چون درباره ی خیانت عرفات به آرمان فلسطین مطلبی آورده نشده است"  (365)

 

* ادوارد هفتم. دیوید بالکر

"برتی (ولیعهد انگلستان) دست آلیکس را که سنجاق در آن بود گرفت…او (آلیکس) لبخندی زد و چشمانش را بست و برتی او را بوسید" (بررس: باید توجه داشت آن دو ازدواج نکرده بودند. بنابر این باید مطالب بالا حذف شود)  (367)

 

* روانشناسی بلوغ. هایم گینوت

بررس، خواستار تغییر نام کتاب به "درس از زندگی" شده است.  (420)

 

* افسانه های کردی. یاقوتی

"صدای قاری زمخت و دلگیر بود" (بررس: صدای انسان اگر هم زمخت باشد، هرگاه به فرمایش خداوند در آمیزد، دلچسب می گردد) (478)

 

* افسانه های محلی کهکیلویه و بویر احمد. غفاری

- "دختر گفت من شوهر میخواهم" (بررس: غیر اخلاقی)

- "از ترس تنهایی خود را خیس کرده بود. مردم از او پرسیدند چرا زیر پایت خیس شده است" (بررس: غیر اخلاقی و رکیک) (479)

 

* اسرار زمین. صدر الاشرافی

"خداوند در آفرنش آنقدر استادی به خرج داده که به قول معروف با یک تیر صد نشان زده است" (بررس: در مورد خداوند باید عبارات محترمانه تر باشد) (498)

 

* زبان سیاسی اسلام. برنارد لوئیس

"در اسلام سه گونه نابرابری مشخص و مقرر گشته و طی قرنها گسترش یافته است که عبارتند از منزلت نابرابر بنده و مولا، زن ومرد، مسلملن و غیر مسلملن: (بررس: معرفی نابرابری تفاوت های حقوقی اسلام) (499)

 

* اطلاعات عمومی کوروش. طالعی و دیگران

از دلایل غیر مجاز بودن: "در مورد مارتین لوتر 3 صفحه مطلب دارد اما در مورد امام خمینی (ره) یک صفحه"،"...از شهرهایی مانند اصفهان و شیراز مطلب دارد اما درمورد شهرهای مهم دیگر کشور مانند مشهد و خرمشهر و...هیچ اطلاعاتی ندارد" (561)

 

ادامه دارد....

منبع: رجب زاده، احمد، ممیزی کتاب (پژوهشی در 1400 سند ممیزی کتاب در سال 1375)، تهران، کویر 1381

"جمللی کارری"، گزارشگر ایتالیایی که در زمان فرمانروایی "شاه سلیمان صفوی" به ایرلن آمده بود، می نویسد:

" از آنجا که پادشاه پیوسته در حال خرفتی کامل بود و خود را به دست اطرافیان رها کرده بود، نمی توان سلوک او را زندگی خواند. به محض اینکه که سر از خماری شراب های شیراز و دیگر ولایات ایران بر می داشت، بار دیگر به شرب مدام آغاز می کرد.اگر توان گرفتن جام شراب از او سلب شده باشد، ساقی سه پیاله ی دیگر به او می آشاماند و آنگاه که شاه اندکی به خود بیاید، سه پیاله ی دیگر را به دست خود  سر می گشد و در ضمن گردش نیز به شادخواری ادامه می دهد. تا زمانی که بار دیگر، بخارهای شراب، او{را}از خود بی خود کند و خواب بر او چیره شود. بدین سان، روزهای شاه  در میان خواب و پرتو کمرنگی از بیداری می گذرد. حتی در شورای {حکومتی} نیز شاه نمی تواند از شادخواری خود داری کند و آنگاه که او را خواب می رباید، رتق و فتق امور تعطیل می شود و هیچ نتیجه ای گرفته نمی شود."

منبع:

Gemelli careri, voyage du tour du monde, II, p. 102-3

( به نقل از: طباطبایی، جواد، دیباچه ای بر نظریه ی انحطاط ایران، تهران، نگاه معاصر 1380، صص 74-75)

"ابولحسن بنی صدر" در اعتصاب غذای هفت روزه ی پاریس که از تاریخ ۹ مهر ۱۳۵۶ به منظور اعلام همبستگی با زندانیان سیاسی در ایران، با مشارکت " اتحادیه ی انجمن های اسلامی دانشجویان در اروپا" و جمعی از روحانیون  خارج کشور صورت گرفت، طی سخنانی، اظهار داشت:

"گمان نکنید معنویتی را می شود سراغ کرد که به کلی از واقعیت جدا باشد و یا یک مادیتی را می توان سراغ کرد که مستقل از معنویت باشد. این حرف ها دروغند. چرا؟ زیرا اندیشه هرگز نمی تواند این پدیده های مادی را که در خارج انسان هستند عینا برداشته و به خود منتقل کند. مجبور است اینها را به علائمی تبدیل کند و این علائم را ضبط کند. اگر قرار بود مثلا کسانی را که روبرویم نشسته اند، در مغز خود عینا جا دهم، باید مغزی به اندازه ی فضا می داشتم و اگر قرار بود کل آن علائمی که در مغز انسان هستند، این واقعیت ها خود بودند، مغز هر انسانی باید چند برابر این جهان گنجایش می داشت. چرا؟ چون بسیاری از تصورات در مغز به وجود می آید که در خارج عینا وجود ندارد. مثلا شما ممکن است در ذهن خود آدمی تصور کنید با ابعادی بسیار بزرگ. حال پنج تا از این آدم ها اگر بخواهند در مغز انسان جای بگیرند، سر انسان به چه بزرگی باید باشد؟ نه بحث یونانی است نه بیان غیب و شهادت. مسئله واقعیت ملموس است."

منبع: بنی صدر، ابولحسن، رابطه ی مادیت و معنویت، بی جا، بی نا ۱۳۵۷، صص ۴۰-۴۱

آنچه در پی می آید، مقدمه ی موافقت نامه ی همکاری اقتصادی، علمی و فنی بین دولت "جمهوری اسلامی ایران" و دولت "جماهیر عربی مردمی سوسیالیستی لیبی"، مصوب مجلس شورای اسلامی در تاریخ۱/۱۲/ ۶۱ است.

"براساس برادری اسلامی مستحکم میان دو ملت برادر، جمهوری اسلامی ایران و جماهیر عربی مردمی سوسیالیستی لیبی و نظر به علاقه ی  طرفین در به دوش کشیدن مسئولیت های اسلامی در جهت شرکت در ساختن نظام اقتصادی جهانی نوین، که به همه ملت ها امکان استفاده برتر از همه منابع اقتصادی پنهان و کشف شده و همه تخصص ها و علوم و امکانات تکنیکی می دهد و عدالت کامل را محقق و هر نوع استثمار و انحصار و غارت را که هم اکنون ملت های جهان سوم به طور اخص با آن رو به رو هستند از میان برمی دارد و بالاخره نظر به تاکید طرفین بر ایجاد موسسات و اجرای پژوهش های اقتصادی، صنعتی و کشاورزی مشترک، بر اساس اصول اسلامی انقلابی که نمونه صحیحی از اقتصاد عادلانه جهانی را عرضه می دارد، طرفین در موارد زیر به موافقت رسیدند..."

 

ایراد شورای نگهبان به مصوبه ی فوق:

"...نظر به این که در مقدمه، عبارت "نظام اقتصادی جهانی نوین" با توجه به عبارات قبل وبعد آن، اشعار به نظام سوسیالیزم دارد، از لحاظ انطباق با موازین شرعی، به تایید اکثریت فقهای شورای نگهبان نرسید..."

منبع: مهر پور، حسین، مجموعه نظریات شورای نگهبان(دوره اول از تیر ماه ۱۳۵۹ تا تیر ماه  ۱۳۶۵)، تهران، موسسه کیهان ۱۳۷۱، صص ۲۳۴-۲۳۵

 "علی شریعتی" از قول اندیشمندی  فرانسوی به نام "شاندل"* - که هرکز وجود خارجی نداشته و شریعتی ظاهرا برای افزایش تاثیر سخنش در مخاطبان، به آن "ناموجود" استناد می کرده است -  می نویسد:

 " بومی های آفریقا، لباس نداشتند.استعمار اقتصادی نمی تواند از راه های متداول ذائقه ی آنها را تغییر بدهد تا پارچه های بومی خودشان را ناگهان از تن بریزند و پارچه های خارجی را بخرند. کلیسا باید قبلا بیاید و اینها را به مذهب خدا و انجیل آسمانی معتقد کند تا به راه راست هدایت شوند و تا معنی عفت وعصمت و حجب و حیا را بفهمند و متمدن شوند و ناچار لباس پوش شوند و اینها همه به خاطر ورود منسوجات لانگشایر و منچستر و ...است به آفریقا. "

 * "شاندل" تلفظ فرانسوي واژه ی انگليسي "Candle" به معناي شمع است. شريعتي گاهی از "شمع" به عنوان نام مستعار خود استفاده کرده است. واژه ای که از در کنار هم قرار دادن حروف ابتدای نام و فامیل او به دست می آید (شریعتی مزینانی،علی).

منبع: شریعتی،علی،مجموعه آثار،ج 4: بازگشت، تهران، الهام ۱۳۷۹، صص ۱۳۱-۱۳۲(به نقل از: هاشمی، محمد منصور، دین اندیشان متجدد: روشنفکری دینی از شریعتی تا ملکیان، تهران، کویر ۱۳۷۵،صص ۱۰۵-۱۰۶)

" مرتضی مطهری" به تاریخ۲/۱۱/۵۷ در بخشی از سخنرانی خود که در "دانشکده ی الهیات  دانشگاه تهران" با عنوان "آزادی تفکر و عقیده" ایراد کرد، گفت:

 " فرق رهبر ما با دیگر رهبران این است که او آنچه را که می گوید، همان را عمل می کند اما رهبران دیگر، اول باغ سبز و سرخ نشان می دهند و بعد هم منکر همه ی ادعاهای قبلی می شوند. همان طوری که رهبر و امام ما مکرر گفته اند، در حکومت اسلامی،احزاب آزادند.هر حزبی اگر عقیده ی غیر اسلامی هم دارد، آزاد است*...احزاب و افراد، در حدی که عقیده ی خودشان را صریحا میگویند و با منطق خود به جنگ منطق ما می آیند،آنها را می پذیریم...چنین آزادیِ بحث و گفت و گویی  را گمان نمی کنم در جایی دیگر، نظیری بتوان برایش پیدا کرد."